Cloddio Am Hanes yng Nghwm Rheidol

Gwener, 14 Awst, 2009

Nodwch 12 Medi yn eich dyddiadur: dewch i Gwm Rheidol i brofi diwrnod o ddarganfod hanesion cudd, gwrando ar straeon, hel atgofion a'u cofnodi.

Bydd math gwahanol iawn o gloddio yn digwydd yng Nghwm Rheidol ger Aberystwyth ddydd Sadwrn 12 Medi 2009. Yn lle'r plwm a'r mwynau eraill a arferai gael eu cloddio yn y cwm a'r cyffiniau, bydd pobl yn cymryd rhan mewn prosiect i gasglu a thrafod hanes a chymeriad arbennig y cwm yn seiliedig ar etifeddiaeth y mwyngloddiau a hanes lleol.

Mae'r digwyddiad hwn yn rhan o brosiect PLWM, sy'n cael ei arwain gan Gyngor Sir Ceredigion a'i gyllido gan Ewrop â'r nod o gyfrannu at adfywio ucheldir Ceredigion drwy ganolbwyntio ar etifeddiaeth y diwydiant cloddio metel. Bydd hyn yn cael ei gyflawni drwy ariannu mentrau drwy ucheldir Ceredigion, fydd yn helpu i greu Ymdeimlad o Leoliad i ymwelwyr a chymunedau fel ei gilydd. Yn ogystal â'r etifeddiaeth mwyngloddio, ar 12 Medi bydd digon o gyfleoedd i ddysgu am ddaeareg a hanes naturiol yr ardal a chlywed am rai o'r straeon a'r cymeriadau sy'n gysylltiedig â Chwm Rheidol.

Cwm Rheidol Mine

Mining Relic at Cwm Rheidol

Dehongli Treftadaeth Creu-ad a Blaengar, dau sefydliad lleol, sy'n trefnu'r diwrnod. Meddai Shelagh Hourahane o Creu-ad, “Rydyn ni'n gyffrous iawn i gael y cyfle i drefnu digwyddiad unigryw i'r gymuned. Rydyn ni'n edrych ymlaen at gael casglu llawer o ddeunydd am y cwm ac yn disgwyl y bydd pobl sy'n dod yn cael amser wrth eu bodd”.

Bydd aelodau o gymuned Cwm Rheidol yn croesawu unrhyw un a hoffai ymweld â'r digwyddiad a mwynhau'r diwrnod. “Rydyn ni'n edrych ymlaen at ddiwrnod bywiog gyda chyfle i bobl ymweld â phrydferthwch Cwm Rheidol a chwrdd â'i gilydd i rannu gwybodaeth a syniadau," meddai Nancy Evans, o Urdd Menywod Cwm Rheidol. Cynhelir gweithgareddau i bobl o bob oed. Bydd y rhain yn cynnwys sgyrsiau gan arbenigwyr lleol ac arddangosfeydd gan amrywiol grwpiau a sefydliadau.

Agwedd bwysig o'r diwrnod fydd cyfle i rannu ffotograffau archif a memorabilia arall yn ymwneud â'r cwm. Dewch â'ch memorabilia Cwm Rheidol chi ar ffurf ffotograffau, deunydd ysgrifenedig a gwrthrychau. Bydd Michael Freeman, curadur Amgueddfa Ceredigion, yno drwy'r bore i sganio a thynnu ffotograffau o'r deunydd, a bydd Alice Briggs o Blaengar, sy'n byw yng nghwm Rheidol, yn sgwrsio â phobl sy'n dymuno cofnodi eu straeon a'u hatgofion.

Nodwedd arbennig o'r diwrnod fydd gweithdy adrodd straeon dan arweiniad Sue Jones Davies lle bydd modd i bobl brofi peth o'r gwrthdaro a'r straeon sy'n deillio o'r cyfnod mwyngloddio plwm. Bydd Anna Evans yn estyn gwahoddiad pobl i gymryd rhan mewn Dialog Cwm Rheidol gyda bwyd yn nodwedd ganolog mewn prosiect celf newydd. Bydd modd i bawb ymuno yn y gwaith o greu 'map straeon' o'r cwm fydd yn ffordd unigryw o gofnodi atgofion personol a nodi hoff lefydd.

Bydd offer cyfieithu ar y pryd ar gael ar gyfer y sgyrsiau.

Cynhelir y digwyddiad yng Nghanolfan Ymwelwyr Gorsaf Bŵer Statkraft, Cwm Rheidol. Dilynwch y ffordd fach o'r A44 yng Nghapel Bangor i Gwm Rheidol am 4 milltir. Bydd y diwrnod yn dechrau am 10am ac yn dod i ben tua 4.30pm.

Prosiect Cynllun Datblygu Gwledig wedi'i ariannu gan Ewrop yw PLWM, sydd â dau bartner cyllido sef Cyngor Cefn Gwlad Cymru a CADW. Mae PLWM yn gweithio'n agos iawn ag Ymddiriedolaeth Cadwraeth Mwyngloddiau Cymru, grwpiau cymunedol lleol megis Pentir Pumlumon ac ymddiriedolaethau etifeddiaeth lleol eraill megis Rheilffordd Cwm Rheidol yn ogystal â nifer o gyrff partner eraill gan gynnwys Comisiwn Coedwigaeth Cymru ac Asiantaeth yr Amgylchedd.